Skip to main content

Historie

Wae’n op de letste maondaag ván jannewari daor Velde lup, zuut ’n dörp dát viert, zingk en lacht. De Gekke Maondaag is onlosmakelik verbónde mit d’n identiteit ván De Wuilus. Dit unieke volksfieës begós oeëjt ás enne vorm ván protes taege de gevestigde orde. Duik mit ós mei in ós rieke geschiedenis en ’t ontstaon ván de Gekke Maondaag!

’t Verhaol begint ieëwe geleje beej ’t Sint-Sebastianusgilde. Mit de jaorlikse gildedaag vloeide ’t baer riekelik, mar d’r gold enne strenge raegel: allein gehuwde gildebroeders (of vreejgezelle ván dertig jaor of alder) mochte lid waere en gratis drinke. De jongere garde ván Velde kaek mit dorstige kaele toe en pikte dit naet.

Ás ludiek protes trokke daes jongere op de maondaag nao ’t gildefieës verkleid de straot op. Mit vuuel kabaal en gezang trokke ze langs de deure um wors en geld op te haole. ’s Aoves waort de wors verorberd en ’t geld gebroek in de kefees um baer te koupe. Eur eige ‘Gekke Maondaag’ waor gebaore.

De ierste spore

Alhoewel ’t gebroek al vuuel alder is, vinde we de ierste schriftelikke bewieze in 1903. ’n Advertensie in ’t Venloosch Nieuwsblad mákte destieds melding ván enne stoet, inclusief de inmiddels legendarische ‘worsker’, In die vruuge jaore waor d’r nag gen spraoke ván ’n strakke organisasie; ’t fieës waor rauw, geïmproviseerd en puur ván ’t volk.

In de jaore ’20 en ’30 begós d’r mier lien in de viering te kómme, veural daor de actieve betrokkeheid ván ruiterclub Zeldenrust. D’r waort gedanst in de Veldese zale en d’n aantrekkingskrach op de regio greuijde. Hoewel d’n Twieëde Waereldoeërlog ’t fieësgedruis tiedelik daej verstómme, pakte de ruiterclub d’n draod nao de bevrijding direk wir op.

De gebaorte ván De Wuilus

Um de continuïteit en kwaliteit ván ’t fieës te waarborge, slooge de ruiterclub, andere vereiniginge en lokale kasteleins in 1950 de hande inein in Café Zeelen. D’r waort enne officiële vereiniging opgerich: De Wuilus. De naam, dialek vur ein ‘groeët’ of ‘gaodaardig persoeën’, paste precies beej de geis ván ’t fieës.

D’r kwaom ein Raod ván Elluf, ein hofkepel (de veurlouper ván de latere Ravenvennerkepel) en in 1951 waort d’r vur ’t iers sinds 1890 wir enne Prins oetgeraope: Toën van den Berg. Gehiel in de tradisie ván ’t alde protes moos de Prins ongehuwd zien en naet alder dán dertig jaor – ’n knipoug naor de alde laeftiedsgrens ván ’t gild. Nag stieëds mot de Prins ván De Wuilus voldaon aan daes raegels, die verankerd zien in ós statute.

Tradisies in iere hersteld

Mit d’n oprichting ván De Wuilus bleuijde de Gekke Maondaag op ás noeëjt teveure. In 1952 vónd d’n ierste liedjesaovend pláts, waobeej ‘D’n niejste schlager’ ván Louis en Harry Roefs won – ’n nummer dát wies vándaag ás ós lieflied geldt.

Ok nieje tradisies ontstaon organisch. Zoeë waort de Brokke Dinsdaag gebaore wie de leje ván De Wuilus d’n daag nao de Gekke Maondaag de kefees langsginge um de raekeninge te betale. Dit ‘aafraekene’ veranderde al snel in ’n evenement op zich, waobeej de gezelligheid nag ennen daag waort gerek.

’n Laevend monument

Daor de jaore haer is De Wuilus oetgegreuijd wies ein volwaardige vereiniginge mit eige gardes, ’n Wuiluspliessie en kemissies die jaor in jaor oet zörge vur o.a. Zittinge, de Wuiluskrant en ’t bekidne Gardefestival.

Vándaag d’n daag is Gekke Maondaag ’t volksfieës ván Velde. ’t Is d’n daag waorop ’t aopebare laeve volledig stilsteit en we gezamelik viere dát – wie groeët of ald we ok zien – we deep ván binne allemaol ’n bietje ‘Wuilus’ zien!

Kóm alles te weite uvver ós historie